Bezpieczeństwo urządzeń i nawierzchni na placach zabaw.

Czym jest certyfikat, atest, deklaracja zgodności oraz który dokument jest najlepszy.

Bezpieczeństwo użytkowników placów zabaw jest bardzo istotnym elementem, który należy wziąć pod uwagę podczas projektowania placu zabaw. Na rynku dostępnych jest wiele urządzeń o różnej jakości i zróżnicowanym poziomie bezpieczeństwa więc warto wiedzieć jak dokonać wyboru, aby zapewnić dzieciom maksymalny poziom bezpieczeństwa oraz nie narazić się na odpowiedzialność prawną związaną z wyborem niewłaściwych urządzeń czy nawierzchni.

Kwestie związane z wyposażeniem placów zabaw i nawierzchniami na nie precyzują normy z grupy  PN-EN 1176. Zwykle pełne oznaczenie normy stanowi rozwinięcie przytoczonego wcześniej oznakowania i może wyglądać np. tak:

Warto wiedzieć, co oznaczają poszczególne elementy tego skrótu:

1) PN-EN - oznacza, że jest to polska norma wydana przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN), co oznacza, iż jest to polska norma (PN) wprowadzająca metodą tłumaczenia normę europejską (EN)
2) 1176-1 - oznacza, iż jest to norma z grupy 1176 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie.
      część 1: Ogólne wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
3) 2017 - oznacza, iż jest to wersja normy wprowadzona do obiegu w 2017r.

Zgodność danego urządzenia na plac zabaw mogą potwierdzać następujące dokumenty:

1) Certyfikat zgodności z normą wydany przez jednostkę certyfikującą posiadającą akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) dla danego programu certyfikacji. Co oznacza w praktyce ta nieco skomplikowana nazwa? Przeanalizujmy poszczególne elementy:

a. Jednostka certyfikująca - jest to firma, która ma prawo do wydawania certyfikatów. W Polsce są to np. Instytut Nadzoru Technicznego (INT) czy też TÜV Rheinland Polska.
b. Akredytacja PCA - oznacza, iż PCA (lub równoważna jednostka zagraniczna) uznała, iż dana jednostka certyfikująca posiada kompetencje do przeprowadzania badań wyrobów. 
c. Program certyfikacji - jest to system zasad i procedur, które określają w jaki sposób powinny być badane dane urządzenia, aby móc stwierdzić, iż są one zgodne z daną normą.

TYLKO SPEŁNIENIE ŁĄCZNIE 3 POWYŻSZYCH WARUNKÓW STANOWI POTWIERDZENIE, IŻ DANE URZĄDZENIE PRZESZŁO DOKŁADNE BADANIE PRZED JEGO WPROWADZENIEM NA RYNEK!

2) Certyfikat zgodności z normą wydany przez akredytowaną jednostkę certyfikującą nieposiadającą akredytacji PCA w ramach danego programu certyfikacji. Jest to szczególny przypadek dokumentu, który niejako imituje prawidłowy certyfikat zgodności z normą jednak de facto nim nie jest. UWAGA - nie jest to dokument potwierdzający, iż dane urządzenie przeszło przez szczegółowe testy i badania! Jest to jedynie dokument stwierdzający, iż jego wystawca stwierdza, że dane urządzenie jest zgodne z normą.

3) Deklaracja zgodności z normą. UWAGA - nie jest to dokument potwierdzający, iż dane urządzenie przeszło przez szczegółowe testy i badania! Jest to jedynie dokument stwierdzający, iż jego wystawca stwierdza, że dane urządzenie jest zgodne z normą.

W potocznej terminologii pojawia się również pojęcia -plac zabaw z atestem-. Wyposażenie placów zabaw objęte jest normami z grupy 1176, które precyzyjnie definiują jak powinny być zaprojektowane urządzenia na place zabaw. Więc to certyfikat zgodności z normą PN-EN 1176 jest dokumentem, który zaświadcza, iż dany produkt spełnia wymagania produktu bezpiecznego, który może być bez obaw zamontowany na publicznym placu zabaw. Oczywiście jak wspomnieliśmy wcześniej powinien to być certyfikat wydany przez jednostkę certyfikującą posiadającą akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) dla danego programu certyfikacji.

I jeszcze mała dygresja dotycząca kwestii certyfikatów dla urządzeń na place zabaw niepubliczne (nazywane potocznie przydomowymi). Zgodnie z katalogiem norm takie zabawki objęte są normą PN-EN 71-8.

Jak sprawdzić czy dany certyfikat spełnia najwyższe standardy bezpieczeństwa?

Najprostszym sposobem sprawdzenia czy dany certyfikat został wydany przez jednostkę akredytowaną dla danego programu certyfikacji jest sprawdzenie czy na certyfikacie znajduje się logotyp PCA lub równoważnej jednostki zagranicznej.

Logotyp PCA wygląda tak:

Skrót AC 141 oraz AC 171 są numerami akredytacji jednostek certyfikujących, które wystawiły dany certyfikat. Dysponując takim numerem można sprawdzić na stronie PCA jaki jest zakres akredytacji danej jednostki certyfikującej. Link do weryfikacji zakresu akredytacji:

https://www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/akredytacje-aktywne/jednostki-certyfikujace-wyroby/

Dla przykładu wpisując jako numer akredytacji AC 171 otrzymamy informację, iż jest to numer przypisany do Instytutu Nadzoru Technicznego sp. z o.o. (INT) i uzyskamy plik PDF, który posiada nazwę -ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY-. W tym pliku znajduje się informacja jaki jest cykl akredytacji dla danej jednostki (czyli w jakim terminie może ona wydawać certyfikaty) oraz dla jakiej grupy wyrobów w ramach jakiego programu certyfikacji dana jednostka może wydawać certyfikaty zgodności z jakim dokumentem normatywnym tzn. z jakimi normami. W konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę place zabaw, mamy określone, iż INT:

• posiada cykl akredytacji od 20.10.2020r. do 04.11.2024r.,
• może dokonywać certyfikacji dla grupy wyrobów -wyposażenie placów do zabaw i gier-,
• w ramach programu certyfikacji P5BN,
• w ramach wielu norm z grupy 1176 oraz 1177 (nawierzchnie placów zabaw amortyzujące upadki) wyszczególnionych w kolumnie -DOKUMENT NORMATYWNY-.

Jeśli certyfikat został wydany przez jednostkę certyfikującą mającą siedzibę poza Polską możemy sprawdzić jaka instytucja w danym państwie udziela akredytacji na stronie:

https://european-accreditation.org/ea-members/directory-of-ea-members-and-mla-signatories/ 

Na tej stronie znajdziemy więc zarówno PCA jak i odpowiedniki tej instytucji w wielu państwach Europy oraz poza nią. I tak: w Niemczech jednostką równoważną dla PCA jest Deutsche Akkreditierungsstelle GmbH (DAkkS), a w Hiszpanii Entidad Nacional de Acreditación (ENAC). Analogicznie jak w przypadku certyfikatów wydanych przez polskie jednostki certyfikujące można na stronach internetowych  zagranicznych odpowiedników PCA, a więc np. DAkks czy ENAC sprawdzić czy dana jednostka certyfikująca posiada akredytację oraz jaki jest zakres akredytacji danej jednostki certyfikującej.